Με αμείωτο ρυθμό συνεχίζεται η οικονομική αιμορραγία των μικρομεσαίων επενδυτών στα φωτοβολταϊκά, καθώς διευρύνεται ολοένα περισσότερο η απώλεια εσόδων τους, με συνέπεια η βιωσιμότητα των πάρκων να κινείται κυριολεκτικά σε αχαρτογράφητα ύδατα. Την ίδια στιγμή, ακόμη εκκρεμεί το παραμικρό «σήμα» από το ΥΠΕΝ, σχετικά με το αν θα υπάρξουν παρεμβάσεις (και προς ποια κατεύθυνση) οι οποίες θα ανακόψουν τη διαρκή επιδείνωση των δεδομένων.
Ως συνέπεια, προς ώρας μόνος (και απρόσμενος) «σύμμαχος» των επενδυτών έχουν αποδειχθεί φέτος οι καιρικές συνθήκες, οι οποίες έχουν συγκρατήσει σχετικά την παραγωγή των ηλιακών πάρκων (όπως συνέβη το τριήμερο της Πρωτομαγιάς) και, κατά συνέπεια, τις ποσότητες «πράσινης» παραγωγής που έχει χρειαστεί να μείνουν εκτός συστήματος. Αν και, όπως είναι φυσικό, οι λιγότερο ευνοϊκές καιρικές συνθήκες δεν κατάφεραν να αντισταθμίσουν το γεγονός ότι μέσα στο 2025 εγκαταστάθηκαν νέα φωτοβολταϊκά συνολικής ισχύος περί το 1,9 Γιγαβάτ.
Επομένως, με δεδομένο ότι η ζήτηση παραμένει σχεδόν αμετάβλητη, η περαιτέρω επέλαση των ηλιακών συστημάτων (σε συνδυασμό με την απουσία αποθήκευσης) έχει ως συνέπεια να είναι ενισχυμένες φέτος οι απορρίψεις «πράσινων» Μεγαβατώρων. Ενδεικτικά, σύμφωνα με το εργαλείο της ΡΑΑΕΥ για το Εκτιμώμενο Πλεόνασμα Ενέργειας, το πρώτο τετράμηνο του 2026 έχουν περικοπεί 876,5 Γιγαβατώρες περίπου.
Συγκριτικά, το αντίστοιχο περσινό διάστημα οι Διαχειριστές είχαν περικόψει ηλεκτρική ενέργεια 588,5 Γιγαβατώρες. Επομένως, ο «κόφτης» είναι φέτος διευρυμένος κατά 49%.
Μηδενικές & αρνητικές τιμές
Ωστόσο, η εικόνα είναι ακόμη πιο γκρίζα στην περίπτωση των απορρίψεων με όρους αγοράς – με δεδομένο ότι με την πάροδο του χρόνου διευρύνεται η δυνατότητα των ΦοΣΕ να τηλεχειρίζονται τις μονάδες ΑΠΕ που εκπροσωπούν και επομένως να τηρούν τα προγράμματα αγοράς που καταρτίζουν. Ως αποτέλεσμα, το πρώτο τρίμηνο του 2026 είχαμε 239.5 ώρες με μηδενικές ή αρνητικές τιμές, ενώ την ίδια περίοδο του 2025 αυτό συνέβη μόλις 13 ώρες, σύμφωνα με το Green Tank.
Από τα ηλιακά πάρκα με λειτουργική ενίσχυση, πιο ευάλωτα στο παραπάνω σκηνικό είναι τα έργα με ΣΕΔΠ (Σύμβαση Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης), των οποίων οι οικονομικές εκροές συρρικνώνονται συνεχώς. Συρρίκνωση που το πρώτο 20ήμερο του Απριλίου έφτασε το 62%, σύμφωνα με ανακοίνωση της ΠΟΠΗΕΦ.
Επομένως, υπάρχουν ήδη έργα που μετά βίας καλύπτουν με τις πωλήσεις τους την αποπληρωμή των δόσεων των δανείων με τα οποία χρηματοδοτήθηκε η κατασκευή τους. Όπως έχει γράψει το energypress, η δυσκολία εξυπηρέτησης των υποχρεώσεων προς τις τράπεζες είναι ο κανόνας, με τις διαφορές ανά περίπτωση να έχουν να κάνουν με την ένταση του προβλήματος. Κάτι που σημαίνει πως είναι θέμα χρόνου να δημιουργηθεί το πρώτο «κύμα» κόκκινων δανείων στις ΑΠΕ.
Αγνοείται ο Μηχανισμός Αναδιανομής Περικοπών
Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να ανασχεθεί μόνον αν υπάρξουν αποτελεσματικές κινήσεις από το ΥΠΕΝ, το οποίο ωστόσο έως αυτή τη στιγμή δεν έχει ανοίξει τα χαρτιά του. Ενδεικτικό της έλλειψης πρωτοβουλιών από το υπουργείο είναι πως ακόμη αγνοείται ο Μηχανισμός Αναδιανομής Περικοπών, παρά το γεγονός ότι η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ είχε μιλήσει για άμεση ενεργοποίησή του τον περασμένο Οκτώβριο, από το 7ο Renewable & Storage Forum.
Η συνέπεια είναι να συνεχίζει να επικρατεί ασάφεια αναφορικά με την τύχη του Μηχανισμού και την ενδεχόμενη αναδρομική εφαρμογή του – η οποία με τη σειρά της θα επηρεάσει τις περικοπές με τις οποίες πραγματικά θα επιβαρυνθεί κάθε φωτοβολταϊκό άνω των 400 κιλοβάτ. Ακόμη πιο κρίσιμη όμως είναι η «απάντηση» του ΥΠΕΝ στην οικονομική αιμορραγία των έργων.
Τι εξετάζει το ΥΠΕΝ
Όπως έχει γράψει το energypress, το πλέον πρόσφατο σχέδιο που επεξεργάζεται το υπουργείο είναι να ενισχυθεί η ταρίφα των έργων, για ένα μεταβατικό χρονικό διάστημα. Με αυτό τον τρόπο, θα αυξηθεί η τιμή πώλησης κάθε κιλοβατώρας που εγχέεται στο σύστημα. Επομένως, αν και η «πράσινη» παραγωγή που αμείβεται μειώνεται συνεχώς ως ποσότητα (λόγω των περικοπών και των μηδενικών – αρνητικών τιμών), με την αύξηση της τιμής πώλησης θα είναι μικρότερη η μείωσή της ως αξίας.
Σκοπός είναι το μέτρο να είναι οικονομικά ουδέτερο, στο σύνολο της διάρκειας της σύμβασης λειτουργικής ενίσχυσης των μονάδων. Κάτι που σημαίνει πως όση είναι η στήριξη που θα παρασχεθεί τώρα στα έργα, τόσα θα είναι και τα ποσά που θα παρακρατηθούν αργότερα από τα έσοδά τους.
Το παραπάνω σχέδιο βρίσκεται ακόμη σε πρωτόλεια μορφή, ενώ σύμφωνα με παράγοντες του κλάδου, δεν θα είναι αρκετό για να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα των έργων. Σύμφωνα με τους ίδιους παράγοντες, για αυτό θα πρέπει να συνδυαστεί με μία ολιγοετή παράταση των συμβάσεων των έργων. Πρόκειται για μέτρο που είχε επίσης μπει στο κάδρο του ΥΠΕΝ, με τις ενδείξεις να συνηγορούν πάντως στο ότι αυτή τη στιγμή δεν συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες.
Αντιδράσεις
Σε κάθε περίπτωση, η απουσία «σήματος» από το ΥΠΕΝ αναφορικά με τις κινήσεις που θα δρομολογήσει, έχει ως συνέπεια να προχωρά αμείωτη η βίαιη αναδιάρθρωση της αγοράς, κυρίως με την εξαγορά από μεγάλους Ομίλους έργων μικρομεσαίων επενδυτών. Σε αυτό το πλαίσιο, με βάση παράγοντες της αγοράς, συνεχίζεται η πώληση έργων ενεργειακών κοινοτήτων. Όπως έχει γράψει το energypress, ήδη έχει αλλάξει χέρια το ήμισυ της ενεργού ισχύος ενεργειακών κοινοτήτων, ήτοι 1.100 MW από τα 2.200 MW.
Την κατάσταση δυσχεραίνει η αργή ενίσχυση της διείσδυσης μπαταριών, η οποία θα χρειαστεί ένα σεβαστό χρονικό διάστημα για να ενισχυθεί σε ένα χαρτοφυλάκιο τέτοιου μεγέθους, ώστε να μπορεί να εξισορροπήσει σε σημαντικό βαθμό την κατάσταση. Ενδεικτικό των αργών αντανακλαστικών της πολιτείας είναι ότι ακόμη και τώρα δεν φαίνεται στον ορίζοντα η έναρξη εγκατάστασης μπαταριών – παρά το γεγονός ότι το μέτρο θεσπίστηκε από το ΥΠΕΝ τον Δεκέμβριο του 2024 και θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση ενίσχυση της αποθήκευσης.
Από την άλλη πλευρά, «παράθυρο» αισιοδοξίας συνιστά η απόφαση του υπουργείου να προχωρήσει «κατά κύματα» η δρομολόγηση standalone merchant μπαταριών, μέσω της πρόσκλησης για έργα 4,7 Γιγαβάτ. Αν και θα χρειαστεί σημαντικό χρονικό διάστημα, ώστε η απόφαση αυτή να δώσει απτούς καρπούς.
Το παραπάνω «εκρηκτικό κοκτέιλ» έχει προκαλέσει την αντίδραση φορέων των παραγωγών, που σχεδιάζουν να κλιμακώσουν τις -ορθόδοξες και ανορθόδοξες- κινητοποιήσεις τους. Στη δεύτερη περίπτωση περιλαμβάνεται η πιθανή λύση που εξετάζει πλέον μερίδα των παραγωγών, σύμφωνα με τον ΠΣΑΦ, ώστε να ενημερώνουν επίσημα από την προηγούμενη μέρα ότι θα θέτουν τα πάρκα τους εκτός συστήματος για ένα μόλις 15λεπτο, λίγο πριν συμπληρωθεί το κρίσιμο δίωρο των αρνητικών τιμών.
Δυναμικές αντιδράσεις έχει προαναγγείλει και η ΠΟΣΠΗΕΦ. «Δηλώνουμε κατηγορηματικά: Η ΠΟΣΠΗΕΦ δεν θα μείνει θεατής στον αφανισμό των μελών της. Αν η φωνή μας δεν ακουστεί εντός του Κοινοβουλίου, θα ακουστεί με κάθε άλλο νόμιμο μέσο στα ελληνικά και ευρωπαϊκά όργανα, αλλά και στους δρόμους. Η βιωσιμότητα του κλάδου δεν είναι προς διαπραγμάτευση», σημειώνει χαρακτηριστικά η Ομοσπονδία σε πρόσφατο δελτίο Τύπου της.