Σε σοκ έχει βυθιστεί το πανελλήνιο από την είδηση των δύο κοριτσιών 17 ετών που βούτηξαν στο κενό από ταράτσα εξαώροφης πολυκατοικίας στην Ηλιούπολη. Η μία σκοτώθηκε, η δεύτερη νοσηλεύεται στο ΚΑΤ σε κρίσιμη κατάσταση, δίνοντας μάχη για τη ζωή της.

Τα δύο κορίτσια έγραψαν σημειώματα, αναφέρθηκαν στις Πανελλήνιες 2026, ανέβηκαν στην ταράτσα της πολυκατοικίας, κλείδωσαν την πόρτα και φορώντας ακουστικά έπεσαν στο κενό, πιασμένες χέρι-χέρι.

Αρχικά εντοπίστηκε στην τσάντα της κοπέλας που έχασε τη ζωή της και έμενε στην πολυκατοικία, ένα σημείωμα. Μεταξύ άλλων, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, έγραψε ότι έχει κατάθλιψη, ότι αγαπάει τους γονείς της και ότι αυτοί δεν φταίνε σε τίποτα. Ανέφερε ακόμη πως θεωρούσε ότι θα τους απογοητεύσει γιατί δεν θα πετύχει στις πανελλήνιες.

Οι έφηβοι δεν αποκαλύπτουν πάντα με λόγια όσα βιώνουν – Το δείχνουν με τη σιωπή τους

Αποστόλης Ζυμβραγάκης, Φιλόλογος M.Ed, Συγγραφέας.

Το τραγικό γεγονός της Ηλιούπολης, όπου δύο δεκαεπτάχρονα κορίτσια έπεσαν από τον έκτο όροφο πολυκατοικίας, δεν προσφέρεται για εύκολα συμπεράσματα. Μόνο για σιωπή, ενσυναίσθηση και σκέψη. Κάθε τραγωδία, ιδίως όταν αφορά παιδιά ή εφήβους, λειτουργεί σαν καθρέφτης: δε μας δείχνει απλώς το γεγονός, αλλά και το περιβάλλον μέσα στο οποίο γεννήθηκε. Και αυτό το περιβάλλον, σε μεγάλο βαθμό, είναι η οικογένεια, το σχολείο, η κοινότητα, δηλαδή εμείς οι ενήλικοι.

Η εφηβεία είναι μια περίοδος μετάβασης. Δεν είναι ούτε παιδική ηλικία ούτε ενήλικη ζωή· είναι ένα εύθραυστο ενδιάμεσο. Ο έφηβος αναζητά ταυτότητα, αναγνώριση, νόημα. Θέλει να ακουστεί χωρίς να ελέγχεται, να τον εμπιστεύονται χωρίς να τον εγκαταλείπουν. Οι γονείς συχνά παγιδεύονται ανάμεσα σε δύο άκρα υπερπροστασία ή απομάκρυνση. Όμως η ουσιαστική γονεϊκή στάση δεν είναι ο έλεγχος ούτε η αδιαφορία· είναι η διαρκής παρουσία.

Η παρουσία δε σημαίνει επιτήρηση. Σημαίνει διαθεσιμότητα. Να είσαι εκεί όταν το παιδί θέλει να μιλήσει. Να παρατηρείς τις αλλαγές στη συμπεριφορά χωρίς να τις δραματοποιείς. Να διατηρείς ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας, ακόμη κι όταν η κουβέντα είναι δύσκολη. Τα παιδιά και οι έφηβοι δεν αποκαλύπτουν πάντα με λόγια όσα βιώνουν. Μερικές φορές το δείχνουν με τη σιωπή τους.

Η εμπιστοσύνη είναι θεμέλιο. Όταν ο έφηβος νιώθει ότι μπορεί να μιλήσει χωρίς να τιμωρηθεί, είναι πολύ πιθανότερο να ζητήσει βοήθεια όταν τη χρειάζεται. Η αυστηρότητα χωρίς διάλογο κλείνει πόρτες. Η αγάπη χωρίς όρια δημιουργεί σύγχυση. Χρειάζεται ισορροπία: σαφή όρια, αλλά και κατανόηση. Καθοδήγηση, αλλά και σεβασμός στην προσωπικότητα που διαμορφώνεται.

Εξίσου σημαντική είναι η παρατήρηση των σημαδιών. Απότομες αλλαγές στη διάθεση, απομόνωση, έντονη ευαισθησία, αναφορές σε απελπισία ή αίσθημα κενού δεν πρέπει να αγνοούνται. Δεν είναι πάντα «φάσεις». Μερικές φορές είναι εκκλήσεις για βοήθεια. Και η βοήθεια δεν είναι ένδειξη αδυναμίας· είναι πράξη ωριμότητας. Η έγκαιρη αναζήτηση υποστήριξης από ειδικούς ψυχικής υγείας μπορεί να κάνει τη διαφορά.

Οι γονείς καλούνται επίσης να διδάσκουν με το παράδειγμα. Ο τρόπος που διαχειρίζονται το άγχος, τη σύγκρουση, την απογοήτευση γίνεται μοντέλο για τα παιδιά. Η ψυχραιμία, η συζήτηση και η αποδοχή των συναισθημάτων μέσα στο σπίτι δημιουργούν ένα ασφαλές συναισθηματικό πλαίσιο. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ακόμη και οι κρίσεις μπορούν να συζητηθούν.

Τέλος, είναι κρίσιμο να θυμόμαστε ότι κανένας γονιός δεν είναι μόνος. Η ανατροφή παιδιών δεν είναι ατομικό έργο, αλλά συλλογική ευθύνη. Το σχολείο, οι φίλοι, οι κοινωνικές δομές και οι υπηρεσίες στήριξης αποτελούν δίκτυο προστασίας. Η συνεργασία με αυτούς τους θεσμούς δε μειώνει τον ρόλο του γονέα· τον ενισχύει. Η ζωή είναι εύθραυστη. Αυτό το γνωρίζουμε θεωρητικά, αλλά συχνά το συνειδητοποιούμε μόνο μέσα από τον πόνο. Το ζητούμενο, όμως δεν είναι η ενοχή, αλλά η πρόληψη. Όχι η αναζήτηση φταίχτη, αλλά η καλλιέργεια σχέσεων εμπιστοσύνης. Όχι ο φόβος, αλλά η εγρήγορση.

Κάθε παιδί χρειάζεται τρία πράγματα: να το βλέπουν, να το ακούν και να το αγαπούν χωρίς όρους. Όταν αυτά συνυπάρχουν, μειώνονται οι σιωπές που κρύβουν κινδύνους. Και η οικογένεια γίνεται πραγματικά αυτό που οφείλει να είναι: χώρος ασφάλειας, όχι απλώς χώρος συνύπαρξης.

«Η αξία μου εξαρτάται από την επιτυχία στις Πανελλήνιες»

Μιλώντας στο Dnews η ψυχολόγος Βέρα Αθανασίου σημείωσε ότι όταν ένας έφηβος νιώθει πως η αξία του εξαρτάται αποκλειστικά από την επιτυχία ή την αποτυχία στις εξετάσεις, μπορεί να εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο αρνητικών σκέψεων και έντονης πίεσης. Η συνεχής σύγκριση, η κοινωνική προσδοκία, η αγωνία για το επαγγελματικό μέλλον και ο φόρτος διαβάσματος συχνά εντείνουν αυτή την κατάσταση. Η αντίληψη αυτή δημιουργεί πολλές φορές ένα ασφυκτικό περιβάλλον πίεσης με τους μαθητές λανθασμένα να πιστεύουν ότι μια αρνητική επίδοση μπορεί να «καταστρέψει» τα όνειρα και τις προοπτικές τους. Σύμφωνα με την κα Αθανασίου οι Πανελλήνιες είναι μια σημαντική δοκιμασία, όχι όμως το μοναδικό κριτήριο αξίας ή επιτυχίας στη ζωή και αποτελεί σημείο «κλειδί»η στήριξη των υποψηφίων από το οικογενειακό περιβάλλον. Οι γονείς καλούνται να λειτουργούν υποστηρικτικά, χωρίς υπερβολικές πιέσεις και συγκρίσεις, ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση των παιδιών και υπενθυμίζοντάς τους πως η ψυχική υγεία και η ανθρώπινη ζωή έχουν μεγαλύτερη αξία από οποιαδήποτε εξέταση ή βαθμολογία.

Σε μια εποχή όπου οι Πανελλήνιες αντιμετωπίζονται από πολλούς μαθητές σαν η σημαντικότερη μάχη της ζωής τους, η κα Αθανασίου μέσω του Dnews υπενθυμίζουν κάτι βαθιά ανθρώπινο που στην «πίεση» της προετοιμασίας των εξετάσεων αφήνεται σε δεύτερη μοίρα. Κανένας μαθητής δεν πρέπει να αισθάνεται ότι η αξία του εξαρτάται από έναν βαθμό ή μια σχολή. Οι έφηβοι που βρίσκονται στην απαιτητική περίοδο της προετοιμασίας για τις εξετάσεις δεν χρειάζονται περισσότερη πίεση, φόβο ή διαρκείς υπενθυμίσεις για το «μέλλον» τους. Αυτό που έχουν πραγματικά ανάγκη είναι να νιώσουν ότι έχουν δίπλα τους ανθρώπους που τους αγαπούν και τους αποδέχονται ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα. Όπως επισημαίνει η κα Αθανασίου μέσω του Dnews οι μαθητές στο κατώφλι των Πανελληνίων πάνω απ’ όλα συναισθηματική ασφάλεια, αποδοχή χωρίς όρους, ενθάρρυνση, ουσιαστική επικοινωνία, και ένα οικογενειακό περιβάλλον χωρίς υπερβολικές απαιτήσεις και διαρκή κριτική.

Τα σημάδια που χρήζουν προσοχής

Οι γονείς χρειάζεται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν παρατηρούν ενδείξεις έντονου ψυχολογικού φορτίου στα παιδιά τους, όπως έντονη απομόνωση, επίμονη θλίψη, απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά, απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες, αϋπνία ή υπερβολική κόπωση, εκφράσεις απαισιοδοξίας ή απόγνωσης, καθώς και υπερβολικό φόβο για την αποτυχία. Καλούνται πρώτα απ’ όλα να ακούν τα παιδιά τους χωρίς κριτική και χωρίς να υποτιμούν τα συναισθήματά τους, ώστε να δημιουργείται ένα κλίμα εμπιστοσύνης και ασφάλειας. Εξίσου σημαντικό είναι να αποφεύγονται οι συγκρίσεις με άλλα παιδιά και η υπερβολική πίεση για το αποτέλεσμα, καθώς αυτά συχνά ενισχύουν το άγχος και την ανασφάλεια. Παράλληλα, χρειάζεται να ενισχύεται η αυτοπεποίθηση των μαθητών, υπενθυμίζοντάς τους ότι η αξία τους δεν καθορίζεται από τις εξετάσεις και ότι η προσπάθεια έχει μεγαλύτερη σημασία από το αποτέλεσμα. Η ισορροπία ανάμεσα στο διάβασμα και την ξεκούραση είναι επίσης απαραίτητη, καθώς η συνεχής μελέτη χωρίς ανάπαυση μπορεί να οδηγήσει σε ψυχική και σωματική εξάντληση.

Μάλιστα η κα Αθανασίου επισημαίνει τη σημασία της ανοιχτής επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια, ώστε τα παιδιά να νιώθουν ότι μπορούν να εκφράσουν φόβους και ανησυχίες χωρίς φόβο ή ντροπή. Ένα παιδί που νιώθει ότι μπορεί να μιλήσει ανοιχτά για τους φόβους και τις ανασφάλειές του χωρίς να κριθεί, είναι πολύ πιο πιθανό να διαχειριστεί υγιώς την πίεση.Σε περιπτώσεις όπου το άγχος ή η θλίψη επιμένουν, είναι σημαντικό οι γονείς να ζητούν τη βοήθεια ειδικών ψυχικής υγείας, καθώς η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.

«Η ζωή δεν τελειώνει στις Πανελλήνιες»

Αυτό είναι το σημαντικότερο μήνυμα που πρέπει να ακούσει κάθε μαθητής. Οι Πανελλήνιες είναι μια σημαντική διαδικασία, όχι όμως η μοναδική ευκαιρία στη ζωή. Δεν καθορίζουν την προσωπικότητα, την αξία ή το μέλλον ενός ανθρώπου. Υπάρχουν πολλοί δρόμοι, δεύτερες ευκαιρίες, νέες επιλογές και διαφορετικές διαδρομές προς την προσωπική και επαγγελματική επιτυχία. Σύμφωνα με την κα Αθανασίου οι γονείς αυτή την περίοδο πρέπει να λειτουργούν ως στήριγμα και όχι ως επιπλέον πηγή πίεσης. Ένας υποψήφιος στις Πανελλήνιες έχει ανάγκη να ακούσει «είμαστε περήφανοι για σένα», «δεν σε αγαπάμε λιγότερο αν δεν πετύχεις», «η αξία σου δεν μετριέται με έναν βαθμό», «είμαστε δίπλα σου, ό,τι κι αν γίνει». Αυτές οι φράσεις μπορεί να φαίνονται απλές, όμως για έναν έφηβο που παλεύει καθημερινά με το άγχος και τον φόβο της αποτυχίας, μπορούν να λειτουργήσουν σαν «αγκαλιά» στον μαθητή που παλεύει να διαχειριστεί όσα βιώνει.

Η κα Αθανασίου μέσω του Dnews απευθύνεται στους γονείς των υποψηφίων τονίζοντάς τους ότι καμία εξέταση, καμία βαθμολογία και καμία σχολή δεν αξίζουν περισσότερο από την ψυχική υγεία και τη ζωή ενός παιδιού. Η στήριξη, η κατανόηση και η επικοινωνία είναι πολλές φορές πιο σημαντικές από οποιοδήποτε φροντιστήριο ή πρόγραμμα διαβάσματος. Γιατί στο τέλος της ημέρας, αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία δεν είναι μόνο η επιτυχία στις εξετάσεις, αλλά να μεγαλώνουν παιδιά που αισθάνονται ότι αξίζουν, ότι αγαπιούνται και ότι δεν είναι μόνα τους.